Stan czytelnictwa w Polsce: o czytelnikach, autorach, tłumaczach, rynku wydawniczym, polityce cenowej i dystrybutorach.

[marcin]

Podobny problem może wkrótce dotknąć także rynek książek elektronicznych. Narzędzia AI pozwalają w ciągu kilku minut stworzyć powieść, poradnik czy książkę dla dzieci. Publikacja e-booka na wielu platformach jest szybka i tania, co oznacza, że nic nie stoi na przeszkodzie, by pojawiły się tysiące tytułów tworzonych niemal bez udziału człowieka. Część z nich może mieć niewielką wartość merytoryczną i powstawać wyłącznie po to, by zarabiać na sprzedaży lub modelach abonamentowych.

Jakiś czas temu już pisałem że efektem tego będzie to że ludzie czytający książki będą kupować tylko tytuły napisane czy wydane przed powiedzmy 2025 rokiem.

[marcin]

W Niemczech czytelnictwo kwitnie. Wolgast to małe miasteczko a aż trzy akcenty książkowe: po pierwsze całkiem spora księgarnia, po drugie bookcrossing w czymś co wygląda jak budki telefoniczne po trzecie, i tu największe zdziwko - regały książkowe z używanymi książkami w katedrze (!!!) - książki bynajmniej niekoniecznie religijne każda książka 1 euro, bierzesz co chcesz i wrzucasz pieniądze do puszki

W katedrze


Budka telefoniczna (no, prawie )

[Hebius]

Bo to my jesteśmy w forpoczcie postępu cyfryzacji i odchodzenia od czytania, a nie jakieś Niemce.

[marcin]

Niemcy i czytelnictwo cd.

Kamminke, malutka wioska rybacka nad Zalewem Szczecińskim, mniej niż 300 mieszkańców. Nawet w tak małej wiosce mamy bookcrossing (na przystanku autobusowym) - wypatrzylem fajny zestaw trzech powieści w jednym tomie - Frankenstein, Drakula oraz Dr Jekyll i pan Hyde. Niestety, jak się łatwo domyślić, po niemiecku gdyby było po angielsku, to bym się chyba skusił (bookcrossing chyba działa tak że można coś zabrać nawet jak nie ma się nic na wymianę?)

[Hebius]

Z niemieckiego jak najbardziej. W remach reparacji wojennych za spalone biblioteki

[marcin]

[Hebius]

Czwartek, 30 lipca 2026
We wrześniu konsultacje społeczne projektu ustawy o ochronie rynku książki?

Co się dzieje z projektem ustawy o ochronie rynku książki? Agata Diduszko-Zyglewska, doradczyni ministry kultury, przewodnicząca Zespołu ds. pola literackiego, podczas debaty 28 lipca pt. „Czy uda się uregulować rynek książki?” w Polskim Radiu RDC przekazała, że w sierpniu resort kultury złoży wniosek o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych, a po otrzymaniu akceptacji prawdopodobnie we wrześniu projekt trafi do konsultacji społecznych.

Przypomnijmy, że Ministerstwo Kultury rozpoczęło proces legislacyjny projektu Ustawy o ochronie rynku książki w połowie listopada 2025 roku. Zapowiedziano wówczas, że dokument trafi do konsultacji wewnątrzresortowych na początku grudnia 2025.

Jak przekazano, ustawa o ochronie rynku książki będzie się opierać na trzech kluczowych filarach:

Jednakowa cena książki w ciągu 12 miesięcy
Maksymalny rabat dystrybucyjny
Obowiązkowe przekazywanie danych sprzedażowych

Ostatnio jednak z medialnych przekazów dowiadujemy się, że doszły kolejne filary w ustawie o ochronie rynku książki: minimum 10 proc. z ceny okładkowej dla autorów oraz 1 lub 3 proc. – dla tłumaczy.

[marcin]

Agata Suchocka, pisarka:

DLACZEGO MNIE OKRADACIE??

Moje książki są za słabe, żeby je kupić, ale wystarczająco dobre, żeby je podpie4dolić z jakiegoś chomika albo jutuby??
Winię słuchajacych i czytających "za darmoszkę", ale przecież gorsi są ci, którzy te teksty do internetu wrzucają. Po co? Dyga wam, gdy ktoś to pobiera? Te liczniki pobrań to wasze jedyne "osiągnięcie" w życiu? Podejrzewam, że tak.
Bo gdyby nikt nie wrzucał, to nikt by nie kradł, bo nie miałby co.
Gdyby nie internetowe złodziejstwo, wiekszość z nas mogłaby utrzymać się z pisania, a tymczasem dziadujemy, bo większości egzemplarzy ludzie nie kupują, tylko je sobie "biorą". Ukradziono pewnie dziesieciokrotnie więcej moich książek, niż kupiono. A może stukrotnie? Nawet nie zaglądam na pirackie serwisy, bo liczba pobrań może przyprawić o zawał.
Czy ja mam czas, żeby to zglaszać, ściubić donosy, wertować internety? Niektórzy ludzie mogą to zrobić za mnie ZA PIENIĄDZE. Czyli wiecie, muszę zapłacić, żeby więcej nie tracić.
To jest chory kraj. Chyba w żadnym innym "zawodzie" człowiek nie musi tak się miotać, walczyć i telepać, żeby utrzymać się na powierzchni. Zajmować tyloma sprawami, które w ogóle nie powinny go interesować, gdyby wszyscy wokół byli UCZCIWI.
Dziękuję wszystkim, którzy KUPUJĄ moje książki.

To też duży problem, kto wie czy nie większy niż te 10%...

[uzytkownik_konta]

Miliardkrotnie. Niech sobie od razu przyzna tytuł najbardziej poczytnej autorki wszechczasów.

[Hebius]

Ale że kobieta by miała konkurować z Kazikiem?

Z mitem, że jakby ktoś nie ukradł, to by kupił, już się dawno rozprawiono przy okazji piractwa muzyki.

[marcin]

Moim zdaniem nie do końca trafiona analogia. Znaczy wiem o co chodzi, ale...
W dobie streamingu, Spotify, Tidala i tak dalej, to piractwa muzycznego już chyba dziś nie ma. Nie sądzę aby ktokolwiek się w to bawił jak miesięczny abonament Spotify dający dostęp do milionów płyt i utworów kosztuje tyle co jedno piwo w restauracji.

Z książkami jest jednak inaczej - w dobie kindli to sądzę że chomiki i tym podobne mają się dobrze

A z innej beczki, w Gdyni nad samym morzem, dziś zerknąłem
Poza wystawcami (takie mini targi książki) załapałem się na wieczorny konkurs poezji nieprofesjonalnej na plaży było to ciekawe doświadczenie, piękna gdyńska plaża, morze i do tego morze częstochowskich rymów

[Hebius]

Analogia jest o tyle trafna, że nieściąganie ebooków nie przełoży się wcale na ich kupno.
Wiele razy ściągałem coś z Chomika czy innych źródeł, bo nie chciało mi się szukać cytatu w papierowej książce, którą nawet mam. Albo potrzebowałem na przykład Antunes po portugalsku. No przecież jakby on nawet po 5 zł był do kupienia to ja bym tego nie kupił, bo to by było wyrzucanie kasy w błoto.
Jak chcę coś zobaczyć w kinie - "Chopin! Chopin!" czy "Dobrego chłopca" - to idę do kina, ale jak mi wystarczy możliwość obejrzenia za darmo w necie to oglądam jeśli znajdę, albo nie oglądam wcale i nie robię z tego żadnej tragedii, a już na pewno nie wykupuję możliwości oglądania jakiegoś tytułu na VOD.
Ukrócenie piractwa ebooków w najlepszym razie uniemożliwi komuś przeczytanie jakiejś książki i to będzie cały zysk autora czy autorki tej książki.

[marcin]

Ty za bardzo przekładasz swoją osobistą perspektywę na całość zjawiska.
Jestem pewien że są ludzie którzy "oszczędzają", chcą przeczytać ebooka i ściągają go z chomików i innych stronek. Nie wiadomo tylko jak duże to zjawisko - czy marginalne czy powszechne.

[Hebius]

Przypomnę tylko, że w Polsce 59% nie przeczytało żadnej książki w ciągu zeszłego roku, a tylko 7% czyta 7 i więcej książek, więc żeby to piratowanie miało jakąś zauważalną szkodę to niewątpliwie wszyscy złodzieje musza być wśród tych 7%. Bo jak ktoś ściąga, a nie czyta to jakim cudem miałby wydać kasę na ebooka? Co by go to tego skłoniło papierowym egzemplarzem na półce można się jeszcze pochwalić, ale ebookiem?

Wniosek na szybkiego, jaki się tu nasuwa - czytający najwięcej to muszą być jakieś strasznie nieuczciwe mendy i może dobrze, że jest tylko 7% najgorszego sortu Polactwa.

[marcin]

Ja wyraźnie napisałem że nie znamy skali zjawiska - być może jest marginalne, zatem ironizowanie Hebiusie zupełnie niepotrzebne

[Ballordo]

A z innej beczki, w Gdyni nad samym morzem, dziś zerknąłem
Poza wystawcami (takie mini targi książki) załapałem się na wieczorny konkurs poezji nieprofesjonalnej na plaży

Też kiedyś załapałem się na te targi. Mogłem kupić jakąś książkę prof. Bralczyka i od razu załapać się na autograf autora, ale nie miałem pomysłu, co mogłoby mnie zainteresować z jego twórczości, ani chęci.

[uzytkownik_konta]

No dobrze, ale mnie zastanawia sprawa bibliotek. Dlaczego pisarze nie protestują przeciwko ich istnieniu? Przecież efekt jest taki sam, jak przy pobieraniu z internetu: ktoś wypożyczy książkę z biblioteki, przeczyta ją i nie kupi w księgarni, więc to zbrodnia przeciwko literatom.

Swoją drogą...

Wiele razy ściągałem coś z Chomika czy innych źródeł, bo nie chciało mi się szukać cytatu w papierowej książce, którą nawet mam. Albo potrzebowałem na przykład Antunes po portugalsku. No przecież jakby on nawet po 5 zł był do kupienia to ja bym tego nie kupił, bo to by było wyrzucanie kasy w błoto.
Jak chcę coś zobaczyć w kinie - "Chopin! Chopin!" czy "Dobrego chłopca" - to idę do kina, ale jak mi wystarczy możliwość obejrzenia za darmo w necie to oglądam jeśli znajdę, albo nie oglądam wcale i nie robię z tego żadnej tragedii, a już na pewno nie wykupuję możliwości oglądania jakiegoś tytułu na VOD.
Ukrócenie piractwa ebooków w najlepszym razie uniemożliwi komuś przeczytanie jakiejś książki i to będzie cały zysk autora czy autorki tej książki.

...moje doświadczenia w ostatnich latach są podobne. Pobierałem nielegalnie udostępnione pliki głównie wtedy, gdy albo znałem już książkę z audiobooka i chciałem coś zacytować, albo już kiedyś ją czytałem i pamiętałem, że był tam fragment, którego potrzebuję. Względnie: chciałem książkę, której inaczej dostać się po prostu nie dało.
W praktyce, jeżeli chcę przeczytać książkę, łatwiej i przyjemniej jest mi ją kupić z drugiej ręki, zwykle za symboliczną cenę. Teraz są wielkie antykwariaty, zajmujące całe wielkie hale - jeśli czegoś nie ma w żadnym z nich, jest duża szansa, że nie istnieje. To samo dotyczy muzyki na płytach CD. Zdarzyło mi się jednak też po prostu pójść do Empiku i kupić płytę - bo to było łatwiejsze i przyjemniejsze, niż pobieranie jej na lewo. Jeśli chodzi o filmy - w przeciwieństwie do Hebiusa czasami kupuję dostęp do filmów. Nielegalnych kopii nawet nie szukam - zawsze jest coś z nimi nie tak, np. niska jakość, napisy których nie da się wyłączyć, rozsynchronizowany dźwięk i obraz itd. Łatwiej i przyjemniej jest zapłacić np. 10 zł.
Więc moim zdaniem tym, co w największym stopniu zmniejsza popularność piractwa, jest zwykłe bogacenie się społeczeństwa. Jednocześnie, alternatywą dla zakupu książki w księgarni (na czym autor ma zarabiać) jest nie tylko piractwo, ale też zakup z drugiej ręki (na czym autor nie zarabia) albo wypożyczenie (na czym też nie zarabia). Tutaj było jakiś czas temu o tym, jak to bodajże we Francji chciano walczyć z rynkiem książek używanych, bo wydawcom/autorom przez niego trudno jest się utrzymać. Więc ja tylko pół-żartem pytam o te biblioteki, tj. kiedy chciwość doprowadzi ich do tego, że zaczną i je zwalczać. Albo - co bardziej prawdopodobne - zażądają od podatników, aby im płacili ryczałt w stylu opłaty reprograficznej, z tytułu istnienia bibliotek publicznych.

[Hebius]

Zapomniałeś, że pisarze dostają już kasę za wypożyczenia biblioteczne?
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wynagrodz ... blioteczne

Tu można sprawdzić za jakie tytuły jest kasa dla autorów (ISBN najłatwiej wyszukać na Lubimy czytać) - niestety nie podają jaka:
https://plr.copyrightpolska.com.pl/sprawdz-isbn

Maksymalne roczne wynagrodzenie dla najpopularniejszych autorów wynosiło ok. 42 745,90 zł, natomiast setne miejsce na liście to ok. 8011 zł. Przeciętny zarobek z tego tytułu dla wielu autorów to kwoty rzędu 360 zł rocznie, a ponad 2 tysiące osób nie przekracza minimalnego progu wypłaty (42,75 zł)

https://xyz.pl/ile-pisarze-dostana-za-w ... 43-tys-zl/
https://www.granice.pl/news/czy-pisarze ... e_vignette

[marcin]

Też kiedyś załapałem się na te targi. Mogłem kupić jakąś książkę prof. Bralczyka i od razu załapać się na autograf autora, ale nie miałem pomysłu, co mogłoby mnie zainteresować z jego twórczości, ani chęci.

Mam takie same odczucia. Książki uwielbiam ale nie bardzo rozumiem co ludzie widzą w targach książki. Nie mówię o tych w Gdyni ale takich "prawdziwych". Byłem raz kiedyś i starczy. Tłumy ludzi, a spotkania z pisarzami kompletnie mnie nie kręcą, żadne wywiady czy autografy też nie.

[uzytkownik_konta]

Zapomniałeś, że pisarze dostają już kasę za wypożyczenia biblioteczne?
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wynagrodz ... blioteczne

Tu można sprawdzić za jakie tytuły jest kasa dla autorów (ISBN najłatwiej wyszukać na Lubimy czytać) - niestety nie podają jaka:
https://plr.copyrightpolska.com.pl/sprawdz-isbn

Maksymalne roczne wynagrodzenie dla najpopularniejszych autorów wynosiło ok. 42 745,90 zł, natomiast setne miejsce na liście to ok. 8011 zł. Przeciętny zarobek z tego tytułu dla wielu autorów to kwoty rzędu 360 zł rocznie, a ponad 2 tysiące osób nie przekracza minimalnego progu wypłaty (42,75 zł)

https://xyz.pl/ile-pisarze-dostana-za-w ... 43-tys-zl/
https://www.granice.pl/news/czy-pisarze ... e_vignette

No to sytuacja jest analogiczna: opłata reprograficzna i wynagrodzenie biblioteczne. A więc dlaczego nie protestują przeciwko bibliotekom, skoro tak strasznie ich krzywdzi piractwo?